สุนัขและวิวัฒนาการของมัน

ในบรรดาสัตว์เลี้ยงทั้งหมดของมนุษย์ สุนัขถือเป็นสัตว์ที่มีความคุ้นเคยและใกล้ชิดกับคนจนได้รับสมญาว่า เป็นเพื่อนที่แสนดีของมนุษย์ ทว่าก่อนที่สุนัขจะเข้ามาอาศัยอยู่รวมชายคาเดียวกับมนุษย์นั้น พวกมันต้องใช้เวลาในการวิวัฒนาการยาวนานหลายสิบล้านปี เส้นทางวิวัฒนาการของสุนัขเริ่มต้นขึ้นเมื่อ 37 ล้านปีก่อน ในทวีปอเมริกาเหนือ จากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ชื่อ เฮสเพอโรคูโอน (Hesperocyon) ซึ่งเป็นสัตว์กินเนื้อลำตัวยาว 90 เซนติเมตร รูปร่างคล้ายพังพอนขนาดใหญ่ หางค่อนข้างยาว ขาสั้น ซึ่งบอกให้รู้ว่า พวกมันไม่ใช่นักวิ่งที่รวดเร็ว แต่เนื่องจากในยุคนั้นพื้นที่ส่วนใหญ่ของโลกถูกปกคลุมด้วยผืนป่า การมีฝีเท้าเร็วจึงยังไม่ใช้สิ่งจำเป็นนัก แต่พวกเฮสเพอโรคูโอนน่าจะพัฒนาทักษะในการดมกลิ่นเพื่อใช้ค้นหาเหยื่อในป่ามากกว่า

เฮสเพอโรคูโอน (Hesperocyon)

ราว 30 ล้านปีที่แล้ว พวกเฮสเพอโรคูโอนได้ปรับตัวจนเกิดสายพันธุ์ใหม่ๆหลายชนิด เช่น พวกอาไคโอคูโอน (Archaeocyon) ที่ดูคล้ายหมาไม้และฟลาโอคูโอน (Phlaocyon)ซึ่งมองดูคล้ายแรคคูนผสมสุนัข สัตว์เหล่านี้ได้มีการพัฒนารูปร่างให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมที่เริ่มเปลี่ยนแปลงจากพื้นป่ากลายมาเป็นทุ่งหญ้ามากขึ้น อย่างไรก็ตาม รูปร่างของพวกมันก็ยังคงดูแตกต่างจากสุนัขในปัจจุบันอยู่มาก จนกระทั่งเมื่อ 28 ล้านปีที่แล้ว ซึ่งเป็นยุคที่ทุ่งหญ้าขนาดใหญ่เข้าแทนที่ผืนป่า พวกสุนัขดึกดำบรรพ์ก็ได้ปรับตัวให้มีช่วงขาที่ยาวขึ้นและเดินโดยใช้ปลายเท้า เพื่อช่วยให้พวกมันสามารถไล่ล่าเหยื่อชนิดใหม่ๆ เช่น กวางและแอนทีโลปยุคแรก ที่หากินในทุ่งหญ้าได้ พวกสุนัขดึกดำบรรพ์เหล่านี้ได้แก่ พวกซุนคาเฮคาทันซึ่งมีรูปร่างยาวและช่วงขาที่ยาวขึ้น สรีสระของมันแสดงถึงการเป็นนักล่าที่ปราดเปรียว ขณะเดียวกันก็ได้พัฒนารูปแบบของฟันและเขี้ยวให้เหมาะแก่การสังหารมากยิ่งขึ้น นักโบราณชีววิทยาสันนิษฐานว่า สัตว์เหล่านี้น่าจะอาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูงแบบเดียวกับสุนัขป่าในปัจจุบัน

(เรียงจากขวาของภาพ อาไคโอคูโอน บอโรฟากิไน ฟลาโอคูโอน)

เมื่อ 12 ล้านปีก่อน ได้เกิดสุนัขกลุ่มใหม่ๆขึ้นมาและเริ่มเข้าแทนที่พวกเดิม ได้แก่ พวกเอพิคูโอน (Epicyon) ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าหมาป่าสีเทาในปัจจุบันเกือบสองในสาม และ พวกยูคูโอน (Eucyon)ซึ่งมีรูปร่างลักษณะและขนาดใกล้เคียงกับหมาป่าแจ๊คเคิล สุนัขดึกดำบรรพ์เหล่านี้กลายเป็นนักล่าแห้งท้องทุ่งโดยสมบูรณ์ พวกมันแพร่กระจายพันธุ์อยู่ทั่วไปในเขตทุ่งราบของทวีปอเมริกาเหนือ ก่อนจะเริ่มอพยพข้ามสะพานแผ่นดินเข้าไปในทวีปยุโรป เมื่อราว 6 ล้านก่อนจนกระทั่งเมื่อโลกเข้าสู่ยุคพลีสโตซีนเมื่อ 2 ล้านปีที่แล้ว พวกสุนัขดึกดำบรรพ์ก็ได้แพร่กระจายทั่วทั้งอเมริกาเหนือ ยุโรป และหลายส่วนของทวีปเอเชีย

(เอพิคูโอนกำลังสังหารซินเธโตเซารัสท สัตว์คล้ายกวางที่มีนอยาว)

(ยูคูโอนรุมโจมตีหมูป่าเพคคารี่ยุคเริ่มแรก)

ต่อมาเมื่ออากาศของโลกเริ่มหนาวเย็นและแห้งแล้งลงในช่วงครึ่งหลังของยุคพลีสโตซีน สัตว์กินพืชขนาดใหญ่ที่เชื่องช้าหลายชนิดก็ได้สูญพันธุ์ไป ทำให้พวกสุนัขดึกดำบรรพ์ขนาดใหญ่อย่างพวกเอพิคูโอน ต้องสูญพันธุ์ตามเหยื่อของพวกมันไปด้วย ในขณะที่พวกสุนัขดึกดำบรรพ์กลุ่มยูคูโอนซึ่งมีขนาดเล็กกว่า สามารถปรับตัวเข้ากับความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศได้ดีกว่า นอกจากนี้พวกมันยังมีฟันที่เหมาะสำหรับการเคี้ยวทั้งเนื้อสัตว์และพืช จึงทำให้พวกยูคูโอนอยู่รอดมาได้ โดยสุนัขดึกดำบรรพ์เหล่านี้ได้วิวัฒนาการเป็นสายพันธุ์ใหม่ๆ หลายชนิดและกลายเป็นต้นกำเนิดของสัตว์ตระกูลสุนัขในยุคปัจจุบันส่วนใหญ่ ซึ่งรวมถึง สุนัขป่า หมาป่าโคโยตี้และหมาป่าแจ๊คเคิล

(หมาป่าโคโยตี้)

(แจ็กคัล)

สำหรับสุนัขเลี้ยง เพื่อนที่แสนดีของมนุษย์นั้น ต้นตระกูลของพวกมันคือสุนัขป่าซึ่งมีวิวัฒนาการมาจากพวกยูคูโอนเมื่อเกือบ 1 ล้านปีก่อน นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า ความสัมพันธ์ระหว่างพวกสุนัขป่ากับมนุษย์เริ่มขึ้นเมื่อราว 14,000 ปีมาแล้ว โดยอาจเริ่มจากการที่มีหมาป่าบางส่วนในยุคนั้นเข้ามาหากินเศษอาหารที่ถูกทิ้งไว้ใกล้แหล่งที่อยู่ของมนุษย์ จากนั้นก็มีบางตัวที่คุ้นเคยกับคนมากขึ้นและใช้เวลาอยู่กับมนุษย์มากขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่มนุษย์ในยุคนั้นก็เริ่มเห็นถึงประโยชน์ของหมาเหล่านี้ ที่จะคอยส่งเสียงเตือนเวลามีสัตว์ร้ายหรือเหยื่อขนาดใหญ่เข้ามาในอาณาบริเวณใกล้ถ้ำที่พวกเขาพักอาศัย ความสัมพันธ์ในรูปแบบนี้ดำเนินไปยวนานนับพันปี จนมนุษย์เริ่มนำเอาลูกของสุนัขป่ามาเลี้ยงจนเชื่องและใช้เป็นผู้ช่วยในการล่าสัตว์

(สุนัขป่า)

ทั้งนี้จากหลักฐานทางโบราณคดีระบุชัดว่า สุนัขป่าคือสัตว์ชนิดแรกที่มนุษย์นำมาเลี้ยง และเมื่ออารยธรรมของมนุษย์เจริญก้าวหน้าขึ้น พวกเขาก็ได้ทำการพัฒนาสายพันธุ์ของสุนัขให้มีความหลากหลายตามความต้องการจนเกิดเป็นสุนัขสายพันธุ์ต่างๆ ตั้งแต่ พูดเดิ้ลขนฟูตัวเล็กๆ บลูด๊อกหน้าย่น โดเบอร์แมนขายาวขนเกรียน ไปจนถึงเซนเบอร์นาร์ดที่หนัก 100 กว่ากิโลกรัม ซึ่งสุนัขเลี้ยงแทบทุกสายพันธุ์ในปัจจุบันล้วนสืบเชื้อสายมาจากสุนัขป่าทั้งสิ้น

 

Related posts:

One thought on “สุนัขและวิวัฒนาการของมัน

  • เมษายน 19, 2012 at 3:08 pm
    Permalink

    ว้าว อ่านแมวแล้ว มีหมาให้อ่านด้วย เวบนี้เริ่ดจังเลย น่าอ่านมากๆ

    Reply

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *


* (required)